Gaitasun handia duten haur eta gazteak

Gaur egungo hezkuntza (eskola) behar bereziak dituzten haurrei laguntza emateko prestatua dagoela esan daiteke. Haur autistek, gorrek, itsuek, adimen urrikoek...laguntza gelak eta programa bereziak dituzte beraien garapenean aurrera egiteko. Baina zer gertatzen da adimen (gaitasun) handiko haurrekin? Beren kideak baino azkarragoak diren haurrek ere behar bereziak dituzte eta horiei berriz, erantzuten al zaie?

Zientzialarien arabera, populazioaren % 2tik-5ra gaitasun handikoa da, baina haietatik % 1-a baina gutxiago detektatzen dira. Zergatik da hain zaila gaitasun handiko pertsona bat detektatzea?

Euskal Autonomia Erkidegoko hezkuntza sisteman gaitasun handiko haurrek eta gazteek gaur egun oraindik ere sufritzen duten arreta eza erabatekoa dela eta, Alcagi (Gipuzkua), Aupatuz (Bizkaia eta Araba) eta Fanjac-Euskadi (Gipuzkoa) elkarteek Gaitasun handiko haurren eta gazteen laguntzarako Plataforma osatu dute. Elkarte hauen inguruan interesatuta izanez gero, Euskadiko gaitasun handiko haur eta gazteen elkarte hauek EAEko Hezkuntza Sailari zuzendutako aldarrikapen (2011 maiatza, dekalogoa) dokumentu hau luzatzen dut interesgarria delakoan.

Jarraian, irrati saio honetan adimen handiko ikasleak eskolan duten beharra behar bezala asetzeko eskatzera datoz ikasle hauen gurasoak biltzen dituzten 3 elkartetako kideak, besteak beste; Idoia Revilla, Aupatuz elkarteko kidea; Jackelin Barker, Fanjac elkarteko kidea eta Jose Manuel Crespo, Alcagi elkarteko kidea.

Honako ideia hauek jorratzen dira, besteak beste elkarrizketa horretan:

- Seme edo alabak ikasteko gaitasun handia badu eta hau ez bada behar bezala bideratzen arazoa sor liteke, tartean ikasketetan porrota.

- Eskola gaur egun, teorian inklusiboa izan behar du, aniztasuna kontuan hartuta. Izan ere, haur guztiak ezberdina dira eta bakoitzak bere beharrak ditu. Teorian eskolak hori erantzuteko moduan egon beharko luke? Ez da horrela gertatzen... eskola gehiengo batentzat egina dago, beraz haur hauek ondo moldatzeko arazoa dute.

- Egin behar den bidea, legeak (2/2006 Lege Organikoa, maiatzaren 3koa, Hezkuntzari buruzkoa. 76. artikulua: hezkuntza-administrazioek adimen-gaitasun handiak dituzten ikasleak identifikatzeko beharrezkoak diren neurriak hartu eta ikasle horien premiak garaiz balioetsi beharko dituzte. Halaber, premia horietara egokitutako jardun-planak landu beharko dituzte.) esaten duena betetzea da (legea hor dago baina ez da praktikan jartzen) aniztasuna kontuan hartu dadin.

- Irakasleak behar bezela trebatuta....Badaude moduak hori detektatzeko eta bakoitzari behar den heinean lagutzeko, baina onartu egin behar da haur horiek existitzen direla.

- Liburu bat argitaratu dute "Gaitasun handiko haurrak ikasgelan" deiturikoa. Bertan, haur hauei buruzko oinarrizko informazioa aipatzen delarik.

Bi enbor nagusi: familia eta eskola

Labetik atera berria den, Argia astekariko artikuluan jarri dut begia.
Nago, eskolari sarri gehiegitan esango nuke nik, berak, gizarteak konpondu ezin dituen zeregin asko eta asko konpontzeko erantzukizuna erasten diola. Gehiegitan esaten dugu eskolan hau eta eskolan bestea konpondu beharko litzateke. Baina hezitzaileok argi izan behar dugu eskola ez dela haurraren garapena eta sozializazioa garatzen den eremu bakarra. Eta horretan hezkuntzak dituen dimentsio desberdinak kontuan hartzea ezinbesteko ariketa da.
Bi enbor nagusi: familia eta eskola;
Eskola eta familia etengabe elkarrekintzan egon diren bi gune nagusi dira, elkarrekintza hori sarri askotan nahikoa gorabeheratsua izan ei da. Baina bi biak elkarren eskutik joatea behar beharrezkoa da hezkuntzak etorkizunean dituen erronkak erdietsi nahi baditu.

Eskola, herri eta auzo txikiak bizirik!

Web-gune honetan ikusi daitekeenez, eskola txikiek urteak daramatzate herri txikietako eta landa eremuetako geroaren alde egiten. Izenak dioen bezala, herri zein auzune txikietan aurkitu ditzakegun eskolak dira, Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntza osoa emateko 6 unitate (gela) baino gutxiago dituztenak. Bertan adin ezberdinetako umeak batzen dira gela berean, elkarreragina eta kooperazioa sustatuz. Hala, elkarlanean jardunez, eskola txiki bakoitzak komunitate txiki bat osatzen du. Aipatzekoa da testuinguruarekin duten harremana; izan ere, landa eremuetan egonik, harreman zuzena izan ohi dute naturarekin eta baserri giroarekin. Bestalde, eskolaz gaineko ekimenak ere antolatzen dituzte ikasle eta gurasoekin, hala nola, urtero ospatzen den festa. Gipuzkoako eskola txikien web-gunean jardunaldi ezberdinen inguruko informazioa aurkitzeaz gain, eskola txikien sarea osatzen duten eskolak ere ezagutu ahalko dituzu, besteak beste. Gainera, euren Dokutekan eta Mediatekan irakasle lanerako interesgarriak suertatu ahal diren zenbait baliabide daude.

Euskara sustatzeko eleaniztasuna

"Euskera sustatzeko eleaniztasuna: ikastolen kasua" txostenari sarrera emateko, Ikastola Elkarteak hizkuntz gaiekiko ibilbidean emaniko pausoen aipamenak egiten dira, 60. hamarkadatik hasi eta 2009.an "Ikastolen Hizkuntz Proiektua" liburua idatzi arte. Tartean, interesgarria iruditu zaidan "Eleanitz" proiektua eta bere ezaugarri garrantzitsuenak komentatzen dira, beraz, sakontzeko interesa edukiz gero, honetan ere klikatzeko aukera jarri dut. Bertan, eleaniztasunaren plantamendua nola gauzatu erronkaren bide posibleetariko bat azaltzen da.

Ondoren, Hizkuntz Proiktua zertan datzan eta euskaran ardaztutako elaniztasuna bideragarria dela aditzera ematen duten hainbat datu aurkezten dira. Horretarako, sei ataletan banatuta aukezten da hurrengo informazioa:

1) Euskal hezkuntzak hizkuntzekiko dituen erronka nagusiak: hezkuntza eredu berriaren hizkuntz eskakizunei (oraingo zein etorkizunekoak) erantzutea, eukara biziberritzea, kultur aniztasunari eta hizkuntz aniztasunari erantzutea... Eta ondorioz, Hizkuntza Proiktuaren beharra.

2) Ikastolen Hizkuntz Proiektu Eleaniztuna: oinarri teorikoak. Honetan, Ikastolek hizkuntzarekiko nahiz hezkuntzarekiko duten ikuspegia azaltzen da. Esaterako: eskolaren zeregina euskara indarberritzeko prozesuan normalizazio sozialaren eta hizkuntz normalizazioaren funtzioen bidez; kultur integrazio barne hartzilearen bidea; zein irakaskuntza teorietan oinarritzen den; hizkuntza praktika sozial gisa ulertzea...

3-4-5) Ikastolen Hizkuntz Proiektu Eleanitzaren markoa zehazten da, proiektua garatzeko kontuan hartu diren hizkuntzekiko esku-hartze eremuak, pedagogikoa eta instituzionala, azalduz.
Eremu pedagogikoaren barnean, harturiko konpetentzia orokor, edukien hautaketa, konpetentzia espezifiko eta honeen eskutik ebaluazioaren irispideak aukeratzeko kriterioak azaltzen dira, baita ordutegiaren plangintza egiteko irizpideak.
Horrez gain, abian dituzten hainbat proiektuetatik (adib:Euskaraz Bizi, Eleanitz, SSLIC deitzen den Eleanitz proiektuaren azken fasea dena) ataratako ondorioak azaltzen dira.

6) Ondorioak. Azken atal honetan, ondorio esanguratsuenak aipatzen dira. Hala nola, hizkuntza plangintzan erabili beharreko ikuspegia eta bide horretan Ikastolen Hizkuntza Proiektuak izan duen eta duen garrantzia azpimarratzen da.

(Oharra: konpetentzia gaitasun hitzaren sinonimotzat erabiltzen da.)

Irakasle garenean...

Guk hausnarketarako joera bultzatuko dugu./Guk gizatasuna landuko dugu./Gu hezkuntza sistema aldatzen saiatuko gara: esklusio gabekoa, integrala, hezkidetzan oinarritua eta orekatzailea izan dadin./Guk ahalmen sortzailea, pentsamendu dibergentea, autoestimua eta iniaziatiba bultzatuko dugu./Guk hezkuntza moldagarria jarriko dugu praktikan./Guk adierazpen gaitasuna, hitzezko nahiz ikus entzunezkoa, landuko dugu./Guk edukien zentzu praktikoa bilatuko dugu./Guk proiektuen bidez eta teknologiaren laguntzaz antolatuko dugu ikaskuntza./Guk pentsamendu kritikoa sustatuko dugu./Guk hezkuntzaren funtzio eraldatzailea bultzatuko dugu./Gu aniztasunetik arituko gara. /Gu ikaskuntza esanguratsuan oinarrituko gara./Guk haurrei atentzio pertsonalizatua eskeiniko diegu baina talde lana bultzatuz./Gu eskola giroa atsegina sortzen ahaleginduko gara./Guk tokian tokiko helburu, eduki, metodologi eta ebaluazio egokiak hautatuko ditugu.

Waldorf eskola: Haurraren garapen naturala oinarri duen hezigunea

Argazki honek, woldorf-en pedagogiari buruz hitz egitera eramaten gaitu. Haur bakoitza pertsona bakar gisa hartu; elkarrekiko konfiantza harremana sortu harekin; haren gaitasunak eta potentzialitateak ikusten, hedatzen eta goresten utzi; hori da eskolaren zeregina. Halaxe, ikusten du, behintzat, Waldorf Eskolen Nazioarteko Mugimenduak, eta horrela UNESCOk hezkuntza arloan egiten duen lanari eta hausnarketari lotzen zaio.

Jarrain, Waldorf eskolaren ezaugarriak azalduko ditugu:

-Askatasunan oinarrizko baldintza da bizitza kultural sortzailea eduki nahi bada. Waldorf eskolak "eskola libreak" bezala izendatzen dira, beraien egiteko nagusia haurrak askatasunean heztea delako.

-Naturarekiko harremanak izugarrizko garrantzia du. Urtaroen ezaugarriak gertutik bizitzen dituzte.

-Haurraren erritmoa errespetatzen da. Haurrak bizitzako beharrei erantzuteko, haren erritmo eta garapen naturala errespetatzen duen pedagogian oinarritzen dira.

-Haurra da ekintza eta une guztien erdigune. Haurraren heziketak helburu bat du: haren garapen korporalean, psikologikoa eta kognitiboan laguntzea eta horrela autonomoa, eta bere inguruan sormenaz ekiteko gai izan dadin. (Haurra da uneoro zentrua).

-Ikasgaiak eta lan metodologia. Ez zaie ikasgai konkretuei soilik ematen garrantzia, bazik eta irakaskuntzako arlo anitzetan gartzen diren trebezien ekintza bateratuari. Waldorf programaren asmoa da ezagutza intelektualak eta etengabeko praktika artistiko eta artisauen artean oreka lortzea. Helburua: hiru indarrak (pentsamendua, sentimenduak eta gogoa) orekatzea.

-Programa haurraren garapenaren arabera egiten da.

-Ordutegia. Waldorf eskolan (LH), eguneroko zereginak organikoki egituratzen dira eta eskola jarduna egunaren erritmo naturala jarraituz antolatzen da. Haurrak lan intelektualak goizetan erraztasun gehiagorekin egiten dutela kontuan izan da; jakitea, ulertzea, pentsatzea eta prestatzea eskatzen duten edukiekin hasten da eskolako zeregina.

Goizero, ikaslea irakaslearen atzetik sartzen da gelara. Ikasleak gelara sartzean, irakasleak banan-banan ematen die eskua beraien izena aipatuz. Jarraiean, joko erritmikoak egin, abestu...egiten dute. Ondoren, ikasle bakoitzak poema (irakasleak haur bakoitzari egindakoa)errezitatzen du, bera jaio zen asteko egunean. Hiru edo lau astetan arlo bera irakasten da lehenengo bi orduetan.

Jarraian, txandaka, errepikapen erritmikoa eskatzen duten espezialitateak lantzen dira: atzerriko hizkuntzak, gorputz heziketa, musika...

Goizaren bukaera aldera edo arratsaldean eskulanak, lorezaintza eta esperimentu zientifikoak egiten dituzte. Hau amaitu ostean, ezaugarri artistiko-praktikoa duten zereginetara pasatzen dira.

-Ikasgaiak prozesuak biziz irakasten dira, naturaren legeak ikusiz eta munduarekiko, bizidunekiko eta gauzekiko interesa piztuz.

-Ikasleak beraien testu liburuak egiten dituzte.

-Ez da notarik existitzen. Haurrak ez dira azterketekin eta errendimendu eskakizunekin presionatzen. Indibidualtasunean oinarrituatako garapen kooperatiboa bultzatzen dute.

CURRICULUM-a AZTERGAI

Liburu honetan L. Stenhouse-n ideiak planteatzen dira, curriculumaren inguruko kontzeptualizazio berri bat eskaintzen digu, curriculumaren ikuspegi dinamiko bat. Izan ere, aipatu autorea, XX. mendeko pedagogo handienetako bat izan zen Montessori, Freinet, Dewey...ekin batera. Curriculuma objetu sinboliko eta esanguratsua izanik ere, arazoa, errealitatea eta ideiak uztartzea zela aldarrikatzen zuen.
Honen harira datorkigu beste dokumentu interesgarri hau. John Elliott Britaniar Hezkuntza Sistemaren erreforman pertsona klabea izan da. East Angliako (Norwich) Unibertsitateko katedraduna da. Bere lana erreferentzia baliotsua izan zen LOGSEren (1990) hasierako diseinu kurrikularra egiterakoan. Baina, denen gainetik, Elliott irakaslea Lawrence Stenhouse-en ikasle nabarmena da. B. MacDonald-ekin batera hezkuntza arloko talde profesionalentzat derrigorrezko erreferentzia bilakatu da, batez ere irakasleentzat eta politikoentzat, eta horien artean, eguneroko esperientzian heziketaren teoriaren eta praktikaren arteko interakzioa indartzeaz interesatuta daudenentzat eta ikuspuntu kritikoa eta berritzailea dutenentzat.

Buda explotó por verguenza

Martxoaren 8a iristear da, eta honekin batera Emakumeen Nazioarteko Eguna. Hori dela eta, oraigo honetan emakumeek zenbait lekutan jasaten duten egoera latzaren berri eman nahi izan dut. Bereziki interesgarria iruditu zaidan film honek "Buda explotó por vergüenza" du izena eta eskolara joan nahi duen neskatila afganiar baten istorioa azaltzen digu. Bere auzokide den mutikoak bezala, irakurtzen ikasi nahi du, zenbatzen, beste haurrekin batera abestiak kantatzen. Baina, testuinguruak ez du laguntzen; izan ere, emakumeek eskolan ikasteko oso aukera gutxi dituzten gizartean bizi da. Pasa den egunean, eskolak zituen funtzio ezberdinez eta honen derrigortasunaren inguruan aritu ginen klasean. Hala, eskola nahitaezkoa izateaz gain, unibrtsala eta debaldekoa dela ere ikusi genuen. Aitzitik, errealitatea bestelakoa da munduko zenbait txokotan.Izan ere, genero ezberdintasuna dela eta, milaka emakumek ez dute hezkuntza formala jasotzeko aukerarik.